میثم شعیب؛ خاطره شاهینفرد؛ رضا ملازاده یامچی
چکیده
فرمان قرآنی به محافظت بر «صلاة الوسطی» (بقره/ ۲۳۸) بهرغم وضوح متن، به دلیل ابهام در مصداق، یکی از پردامنهترین مناقشات فقهی - تفسیری را رقم زده است. پژوهشهای پیشین عمدتاً «مصداقمحور» و ...
بیشتر
فرمان قرآنی به محافظت بر «صلاة الوسطی» (بقره/ ۲۳۸) بهرغم وضوح متن، به دلیل ابهام در مصداق، یکی از پردامنهترین مناقشات فقهی - تفسیری را رقم زده است. پژوهشهای پیشین عمدتاً «مصداقمحور» و به دنبال ترجیح یک قول از میان انبوه اقوالِ مطرحشدهاند. این مقاله با رویکردی نوین و با روش «کالبدشکافی و تحلیل تطبیقی مناهج استنباط»، به این پرسش بنیادین پاسخ میدهد که ریشه این تنوع تفسیری در چیست؟ یافتهها نشان میدهد که اختلاف، محصول چهار مسلک استنباطی متمایز است: ۱. مسلک نقلی که در آن نزاع بر سر تقدم «نصّ تفسیری امام معصوم» (روایت زراره) بر «نصّ تاریخی نبوی» (حدیث یومالاحزاب) متمرکز است؛ ۲. مسلک عقلی که با تغییر «چهارچوب مرجع» (از مرکزیت زمانی تا تعادل عددی)، به نتایج متفاوتی میرسد؛ ۳. مسلک حکمی که ابهام در آیه را استراتژیای تربیتی برای اهتمام به تمام نمازها میداند؛ ۴. مسلک تأویلی که از ظاهر فقهی عبور کرده است و آیه را بر حقایق نظام امامت تطبیق میدهد. این پژوهش نتیجه میگیرد که اختلاف در مسئله «صلاة الوسطی»، نه یک تعارض ساده در فروع، بلکه تجلی تکثر در مبانی و روششناسی مواجهه با متن مقدس است.
