دوره 5 (1403)
دوره 4 (1402)
دوره 3 (1401)
دوره 2 (1400)
دوره 1 (1399)
تعداد مقالات: 70
معیار جهر و اخفات قرائت نماز از دیدگاه فقیهان شیعه
دوره 1، شماره 1 ، آبان 1399، ، صفحه 3-26
چکیده
قرائت نماز یکی از واجبات غیر رکنی است و افزون بر حمد و سوره، شامل استعاذه، بسمله و تسبیحات اربعه هم میگردد. یکی از احکام قرائت نماز، جهر یا اخفات خواندن آن است. بر مردان و زنان واجب است که قرائت حمد و سورۀ ... بیشتر
واکاوی مسئله اختیاری بودن نیت اخلاص و آثار فقهی آن
دوره 2، شماره 2 ، خرداد 1400، ، صفحه 3-30
چکیده
قصد اخلاص، شرط صحت واجبات تعبدی و شرط پاداش داشتن هر رفتاری است. اما آیا نیت اخلاص در عمل و دوری از شوائب مادی ریاکاری، به طور مستقیم تحت اختیار فرد است یا آنکه صرفاً زمینهها و مقدمات آن به اختیار آدمی ... بیشتر
تأملی نو در حکم تعظیم شعائر دینی
دوره 5، شماره 8 ، تیر 1403، ، صفحه 5-32
چکیده
شعائر دینی یا الهی به برخی از اشیا، افعال و مناسکی اطلاق میشود که جنبۀ نشانگی برای خداوند و دین او دارند، مانند اعمال حج، اذان، نماز جمعه و جماعت. در خصوص شعائر دینی، دو اختلاف مهم وجود دارد: نخست در ... بیشتر
تحلیلی بر روش اجتهادی امام خمینی(ره) و محقق خویی(ره)، با تأکید بر کتاب الخلل فی الصلاة
دوره 4، شماره 6 ، تیر 1402، ، صفحه 5-30
چکیده
تحلیل روش اجتهادی، آنهم به شکل مقایسهای، یکی از انواع روشهای پژوهشی مدرن، کارآمد و محبوب در جامعۀ علمی در حال حاضر است. لذا پژوهش حاضر به نحو مشخص، با هدف تبیین روش اجتهادی امام خمینی(ره) و محقق خویی(ره) ... بیشتر
تحلیل حکمت تشریع کفاره از منظر قرآن کریم
دوره 4، شماره 7 ، دی 1402، ، صفحه 5-30
چکیده
یکی از مهمترین اهداف خلقت انسان، عبادت و عبودیت است و عبادت و بندگی خداوند جز از طریق عمل به احکام الهی امکانپذیر نیست. خداوند متعال برای جبران کردن مخالفت با این احکام، از روی لطف، جایگزینها و جریمههایی ... بیشتر
قاعده «نفی عسر و حرج» و تحلیل موارد استناد به آن در فقه عبادات
دوره 2، شماره 3 ، بهمن 1400، ، صفحه 7-34
چکیده
فقه عبادات که عمدتاً مربوط به رابطۀ انسان با خداست، بخش عظیمی از مباحث فقهی را در بر گرفته و مشتمل بر چند باب و چندین مسئلۀ مهم است و قاعدههای فقهی بسیاری در این بخش مورد استناد و استدلال فقها قرار گرفته ... بیشتر
واکاوی انگاره تعبد در کاشفیت اذان از وقت نماز
دوره 3، شماره 5 ، دی 1401، ، صفحه 7-28
چکیده
اذان در میان آموزههای دینی علامتی است که بیانگر داخل شدن وقت نماز است. ازاینرو نزد مسلمانان از جایگاهی ویژه برخوردار است. در این میان، با مراجعه به کتب فقهی میتوان به دو خوانش متفاوت از اذان و اثربخشی ... بیشتر
امکانسنجی قاعدهانگاری «أفضل الأعمال أحمزها» در فقه امامیه
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 29 آبان 1404
چکیده
حدیث «أفضل الأعمال أحمزها» بهگونۀ مرسل در مصادر امامیه وارد شده است، شهرت عملی دارد و در ابوابی از عبادات به کار برده شده است. هدف پژوهش آن است تا به دو پرسش پاسخ داده شود: نخست اینکه حدیث یادشده ... بیشتر
بررسی فقهی تعطیل کردن طواف برای اقامه نماز جماعت در مطاف
دوره 1، شماره 1 ، آبان 1399، ، صفحه 27-54
چکیده
در مورد همزمان شدنِ طواف و اوقات نمازهای جماعت پنجگانه در مطاف، دو دیدگاه حائز اهمیت هستند. بر اساس یک دیدگاه، تعطیل کردن طواف در مطاف در اوقات پنجگانه به دلایلی جایز است؛ از جمله: امکان طواف در طول ... بیشتر
ارزیابی فقهی حکم شوخی بهدروغ در دیدگاه امامیه
دوره 3، شماره 5 ، دی 1401، ، صفحه 29-49
چکیده
هنگامی که شوخی مشتمل بر عناوین حرامی همچون دروغ، کوچک شمردن و توهین قرار نگیرد، مورد تأیید شرع میباشد. حکم شوخی بهدروغ مورد تفاوت دیدگاه فقیهان امامیه قرار گرفته است که در صورت صدق عنوان گناه کبیرۀ ... بیشتر
واکاوی ماهیت فقهی نماز مسافر
دوره 2، شماره 2 ، خرداد 1400، ، صفحه 31-54
چکیده
نماز مسافر از جمله فرائض واجبی است که با شروط لازم به صورت قصر (دو رکعت) خوانده میشود. در مورد کوتاه خواندن نماز مسافر، دو دیدگاه حائز اهمیت هستند. مطابق با یک دیدگاه، قصر نماز در سفر جایز است؛ به دلایلی ... بیشتر
تبیین راهکارهای بهره از اخبار ضعیفِ اصطلاحی در روند استنباط احکام عبادی
دوره 4، شماره 6 ، تیر 1402، ، صفحه 31-58
چکیده
در روند استنباط احکام فقهی، بهرهگیری از مجموعۀ گرانسنگ حدیثی، نقشی سترگ دارد. این نقشآفرینی در مجموعۀ احکام عبادی، پررنگتر مینماید، چراکه برای یافتن پیشینۀ این احکام، به ادلۀ لفظی احتیاج است. ... بیشتر
اعلمیت اجتهاد گروهی و نقش آن در مرجعیت شورایی
دوره 4، شماره 7 ، دی 1402، ، صفحه 31-50
چکیده
مرجعیت شیعه، بهعنوان نهادی دینی با قدرت سیاسی-اجتماعی کهن و با امکانات اقتصادی قابلتوجه، همواره نویدبخش و قابل اتکا در حرکتهای ضد استعماری و استکباری بوده و بهعنوان نماد وحدت جامعۀ اسلامی در دفاع ... بیشتر
بررسی نقش علم به حکم در تحقق معنای عمد در کتاب و سنت
دوره 5، شماره 8 ، تیر 1403، ، صفحه 33-54
چکیده
در ادله شرعی اعم از آیات قرآن و روایات معصومان(ع) الفاظی وجود دارد که علما و اندیشمندان عرصه فقه در آن اختلاف دارند. یکی از این الفاظ، واژه پرکاربرد «عمد» است که اهمیت ویژهای در فقه عبادات و معاملات ... بیشتر
بازنگری ادله مشروعیت وقف موقت
دوره 2، شماره 3 ، بهمن 1400، ، صفحه 35-56
چکیده
یکی از شرایطی که فقهای عظام برای صحت وقف بیان کردهاند، ابدی بودن وقف است. این شرط سبب میشود که برخی از انسانهای خیّر، یا نتوانند به این مهم دست بزنند یا دل کندن از اموالشان برای ابد به گونهای که حتی ... بیشتر
واکاوی ماهیت عبادی یا معاملی صدقه در ماده ۸۰۷ قانون مدنی
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 مهر 1404
چکیده
صدقه در فقه امامیه همواره دارای کارکردی دوگانه بوده است. از یک سو، بهعنوان عملی عبادی با هدف تقرب به خداوند تلقی میشود و از سوی دیگر، در بستر مناسبات اجتماعی، اقتصادی و ... آثار حقوقی قابل توجهی از ... بیشتر
راهکارهای کاستن از احتیاط در مقام افتاء در حوزه فقه عبادی
دوره 3، شماره 5 ، دی 1401، ، صفحه 51-80
چکیده
مفهوم احتیاطورزی به حکم خِرَد و شریعت، امری پسندیده شمرده میشود. اما شایسته است بهسبب برخی پیامدهای ناگوار احتمالی آن، گستره و ضوابطی برای آن تعیین شود. توجه به این امر در حوزه تعیین احکام شرعی مکلفان ... بیشتر
تأملی بر نظر مشهور پیرامون اقتدا در رکوع امام
دوره 4، شماره 7 ، دی 1402، ، صفحه 51-70
چکیده
یکی از مباحث مورد اختلاف در نماز جماعت، تکلیف مأموم در حالتی است که هنگام رکوع امام به وی اقتدا میکند، اما پیش از رسیدن مأموم به رکوع، امام سر از رکوع برمیدارد. این اختلاف نظر، موجب سردرگمی مأمومین ... بیشتر
جایگاه و نقش ولایت فقیه در برپایی نماز جمعه
دوره 1، شماره 1 ، آبان 1399، ، صفحه 55-80
چکیده
نماز جمعه در میان عبادات از اهمیت زیادی برخوردار است. شاهد مطلب، صدور حدود 200 روایت و نیز رسالههایی است که دربارۀ نماز جمعه نوشته شده است.مباحث فقهی نماز جمعه، زیرمجموعه فقه سیاسی و حکومتی ارزیابی میشود؛ ... بیشتر
تأملی در ادله و فتاوای مفطر بودن رساندن غبار و دود به حلق
دوره 2، شماره 2 ، خرداد 1400، ، صفحه 55-70
چکیده
مشهور فقها حکم به مفطر بودن «رساندن غبار غلیظ به حلق» دادهاند و بیشتر مراجع معاصر بنا بر احتیاط واجب، آن را مفطر میدانند. اما این مسئله فروعات و ادلۀ مختلفی دارد که به مناسبت آنها، نظرات فقها ... بیشتر
حکم اسیر مجروح از منظر حقوق بشردوستانه اسلامی
دوره 5، شماره 8 ، تیر 1403، ، صفحه 55-76
چکیده
حمایت زیادی در معاهدات حقوق بشردوستانه خصوصاً کنوانسیون سوم ژنو، از اسیر جنگی شده است که در ضمن مقررات متعدد آمده، اما تحت عنوان «اسیر مجروح» نیامده است. وجود این مقررات در نظام بینالملل، ضرورت ... بیشتر
بررسی فقهی اماریت احتلام برای بلوغ زنان
دوره 2، شماره 3 ، بهمن 1400، ، صفحه 57-80
چکیده
مسئله بلوغ به جهت اینکه در بیشتر ابواب فقه موضوع حکم قرار گرفته، از مسائل مهمی است که علاوه بر شرطیت آن برای تکالیف و معاملات، در ابواب دیگر مثل حدود نیز تأثیرگذار است. یکی از علائم بلوغ، احتلام است و برخی ... بیشتر
بررسی پیامدهای فقهی ادراج و روش تعامل فقیهان با آن در احادیث فقهالعباده
دوره 4، شماره 6 ، تیر 1402، ، صفحه 59-82
چکیده
«ادراج» در متن حدیث به معنای درهمآمیختن سخن راوی با سخنان معصوم(ع) است که از دیرباز مورد توجه و دغدغۀ فقیهان بوده است. ازآنجاکه حتی تغییرات کوچک در متن حدیث ممکن است فقیه را از دستیابی به مقصود اصلی ... بیشتر
وظیفۀ مُحرم در زمان سیر هنگام وزش باد
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 29 آبان 1404
چکیده
یکی از تروک احرام استظلال یا قرار گرفتن در سایه هنگام حرکت است. در ارتباط با حکم استظلال در بین فقیهان امامیه اختلاف نظر است، اما مشهور فقها قائل به حرمتاند. در بین قائلان به حرمت، بسیاری معتقدند حرمت ... بیشتر
بررسی رجحان شرعی استفاده از نذری (منذور)
دوره 2، شماره 2 ، خرداد 1400، ، صفحه 71-88