مشروعیت نیابت در اعتکاف از زنده از منظر فقه مذاهب اسلامی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه الهیات دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

10.30513/jwd.2021.1899.1058

چکیده

از مسائل اختلافی در فقه مذاهب، مشروعیت نیابت‌پذیری در اعمال عبادی است، در میان عبادات، اعتکاف که مجموعه‌ای از چند عبادت است، یعنی روزه را هم به عنوان شرط صحت در خود دارد، مورد بحث نیابت قرار گرفته است. واجب بودن عبادت اعتکاف در فرض نذر، سبب شده است که بیشتر فقیهان در بحث نیابت از زنده، نگاهی تردید آمیز داشته باشند. بنابراین لازم است این مسئله مورد واکاوی قرار گیرد، چرا که مشهور فقیهان در چنین اعمالی مانند اعتکاف، به عدم مشروعیت نیابت از زندگان روی آورده‌اند. پرسش اساسی این پژوهش اینست که چه ادله‌ای می‌توان یافت تا به چنین نیابتی مشروعیت داده شود. به نظر می‌رسد به جهت مستحب بودن اصل اعتکاف، و اینکه نذر سبب نمی‌گردد اصل اعتکاف واجب گردد بلکه از باب عمل نمودن به نذر است که انجام این اعتکاف واجب شده است و نه اینکه اصل عمل اعتکاف از استحباب به وجوب انقلاب پیدا کرده باشد و همچنین وجوب تبعی بودن روزه در ضمن آن حتی در فرضی که نذر صورت گرفته باشد، می‌توان از منظر فقه امامیه به مشروعیت نیابت این عمل از سوی زندگان قائل شد، هرچند مذاهب اربعه بر عدم جواز اتفاق نظر دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Representation of I'tikaaf from the point of view of Islamic jurisprudence

چکیده [English]

One of the controversial issues among the jurisprudence of religions is the legitimacy of representation in acts of worship, this issue becomes more challenging when this representation is done by a living person. Among the acts of worship, i'tikaaf, which is a set of several acts of worship, that is, it also includes fasting as a condition for its validity, has been discussed on behalf of others. The assumption that the worship of i'tikaaf is obligatory in the case of vows has caused most jurists to have a skeptical view in the discussion of representing the living in i'tikaaf. Therefore, it is necessary to investigate why famous jurists resort to the illegitimacy of proxies in such acts as i'tikaaf. The key question in this study is whether evidence can be found to legitimize such representation. Also, the views of the four religions are examined in this research and through this, their arguments are presented. It seems that due to the mustahab of the principle of i'tikaaf, and the obligation of fasting to follow it, even if the vow has been made, from the point of view of Imami jurisprudence, this act can be considered unrepresentative by the living.

کلیدواژه‌ها [English]

  • I'
  • tikaaf, representation in practice, jurisprudence of religions, rented I'
  • tikaaf