نوع مقاله : علمی پژوهشی
نویسندگان
1 گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران.
2 استادیار، گروه معارف اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران .
چکیده
هدف از این پژوهش آن است که به این پرسش اساسی پاسخ دهد که «محدودۀ ستر صلاتی برای بانوان چیست و ادلۀ فقهی در این خصوص چه دلالتی دارند؟». لذا این مسئله از منظر ادلۀ فقهی بررسی و تحلیل شده است. این پژوهش با روش مطالعات کتابخانهای و به شیوۀ توصیفی - تحلیلی انجام شده است که با مراجعه به ادله و متون فقهی اطلاعات لازم به دست آمده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که اکثر فقها معتقد به وجوب پوشاندن سر توسط بانوان در نمازند، لکن در مقابل، گروهی از فقیهان معتقد به عدم وجوب پوشاندن موی سر توسط بانوان در نماز هستند. ریشۀ این اختلاف دیدگاه در این است که آیا «شعر» جزء «رأس» محسوب میشود یا خیر؟ بنابراین آنچه لازم و ضروری است آن است که ادلۀ هریک از دو قول را بررسی و تحلیل شوند تا مشخص گردد کدام دیدگاه با ادلۀ فقهی همخوانی بیشتری دارد. نوآوری این مقاله در آن است که ریشۀ اختلاف نظر فقیهان را شناسایی کرده است و با تتبع و بررسی تفصیلی ادلۀ هریک از اقوال، عیار استناد آنها را داوری کرده و با تحلیلهای دقیق رجالی و فقهی زوایای گوناگون مسئله را کاویده است. مقالۀ حاضر به این نتیجه رسیده است که دیدگاه عدم وجوب پوشاندن موی سر توسط بانوان در نماز مستند به روایاتی است که میتوان ضمن توثیق آن روایات، چنین دیدگاهی را موجه دانست.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
An Examination and Analysis of the Evidences for Women's Covering in Prayer (Sitr-e Ṣalātī)
نویسندگان [English]
- Sakineh Rastegar Moghaddam Ebrahimian 1
- Hosein Andalib 2
1 Department of Theology Education, Farhangian University, P. O. Box: 14665-889, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
چکیده [English]
The aim of this study is to address the fundamental question: What is the scope of women’s prayer covering (Sitr-e Salātī), and what implications do the juristic evidences have in this regard? Consequently, this issue has been examined and analyzed from the perspective of jurisprudential evidences. This research was conducted using a library study method and a descriptive-analytical approach, whereby necessary information was obtained by referring to jurisprudential evidences and texts, and subsequently analyzed. The findings of the research indicate that while the majority of jurists believe in the obligation (Wujūb) of covering the head by women in prayer, in contrast, a group of jurists hold the view that it is not obligatory to cover the hair of the head by women during prayer. The root of this difference of opinion lies in whether "hair" (al-Shaʿr) is considered part of the "head" (al-Raʾs) or not. Therefore, it is essential and necessary that the evidences for each of the two opinions be examined and analyzed to determine which viewpoint has greater compatibility with the jurisprudential evidences. The innovation of this article lies in having identified the root of the jurists' disagreement and, through meticulous investigation and detailed examination of the evidences for each opinion, having assessed the validity of their basis for citation, and having explored various dimensions of the issue through precise biographical (Rijālī) and jurisprudential analyses. The article concludes that the view denying the obligation of covering women’s hair during prayer is supported by narrations which, upon authentication (Tawthīq), can justify such a viewpoint.
کلیدواژهها [English]
- Sitr-e Ṣalātī (Prayer Covering)
- Women's Rulings
- Prayer Rulings)
- Narration of Ibn Bukayr
- ابنبابویه، محمدبنعلى. (1413). من لا یحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
- ابنفارس، احمد. (1404). معجم مقاییس اللغة. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
- اشتهاردی، علیپناه. (1416). مجموعه فتاوى ابنجنید. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
- اشتهاردی، علیپناه. (1417). مدارک العروة، تهران: دار الاسوة.
- بحرانى، یوسفبناحمد. (1405). الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهرة. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
- بروجردى، حسین. (1416). تقریر بحث السید البروجردی. بهتقریر علیپناه اشتهاردی، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
- بروجردى، حسین. (1426). تبیان الصلاة. بهتقریر علی صافی گلپایگانی، قم: گنج عرفان.
- بوعذار، جاسم. (1401). بررسی تطبیقی مفهوم ستر و ساتر در سه باب فقهی صلاه. حج و نکاح، مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، سال پنجم، شماره50، ص23-42.
- جوادی آملی، عبدالله. (1392). درس تفسیر قرآن. آیات 77 تا 83 یاسین، تاریخ: 28/11/1392.
- حر عاملى، محمدبنحسن. (1409). تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة. قم: آلالبیت.
- حسینی عاملى، محمدجوادبنمحمد. (1419). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
- حکیم، محمدسعید. (1427). فقه المرأة المسلمة. قم: دار الهلال.
- خویى، ابوالقاسم. (بیتا). المستند فی شرح العروة الوثقى. بیجا: بینا.
- راغب اصفهانی، أبو القاسم الحسین بن محمد. (1412). المفردات فی غریب القرآن. دمشق: دار القلم، الدار الشامیة.
- راغب اصفهانى، حسینبنمحمد. (1412). مفردات الفاظ القرآن. لبنان: دار العلم.
- راوندى کاشانى، فضلاللهبنعلى. (بیتا). النوادر. قم: دار الکتاب.
- رحیمی فردوئی، روحالله؛ عسگری. علیرضا؛ کریمی، نسرین، (1403). تحلیل فقهی عدم وجوب حجاب با عنایت به عدم الزام پوشش موی کنیز و نقش جغرافیا در آن. فصلنامه جغرافیا (برنامهریزی منطقهای)، 14(4)، 448-460.
- سبحانى تبریزى، جعفر. (1387). الموجز فی أصول الفقه. قم: بینا.
- سبزوارى، عبدالاعلى. (1413). مهذب الاحکام. قم: المنار.
- شهید اول، محمدبنمکى. (1410). اللمعة الدمشقیة فی فقه الامامیة. بیروت: دار التراث.
- شهید اول، محمدبنمکى. (1419). ذکرى الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: آلالبیت.
- شهید ثانى، زینالدینبنعلی. (بیتا). روض الجنان فی شرح إرشاد الاذهان. قم: آلالبیت.
- شهید ثانى، زینالدینبنعلی. (1410). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: کتابفروشى داورى.
- شهید ثانى، زینالدینبنعلی. (1420). الحاشیة الثانیة على الالفیة. قم: دفتر تبلیغات اسلامى.
- شهیدی پور، محمدتقی. (1397). درس خارج فقه. کتاب الصلاه، فصل فی الستر و الساتر، 1/2/1397، دسترسپذیر در:
https://mfeb.ir/home/feqh1shahi-204/#_ftm13
- صدر، محمدباقر. (1417). بحوث فی علم الاصول. قم: بینا.
- طباطبایی قمى، تقى. (1426). مبانی منهاج الصالحین. قم: قلم الشرق.
- طباطبایی، علىبنمحمد. (بیتا). ریاض المسائل. قم: آلالبیت.
- طوسى، محمدبنحسن. (1407). الخلاف. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
- طوسى، محمدبنحسن. (1407). تهذیب الاحکام، تهران: دار الکتب الاسلامیة.
- طوسى، محمدبنحسن. (بیتا). الاستبصار فیما اختلف من الاخبار. تهران: دار الکتب الاسلامیة.
- عاملى، محمدبنحسن. (1419). استقصاء الاعتبار فی شرح الاستبصار. قم: آلالبیت.
- علامه حلی، حسنبنیوسف. (1412). منتهى المطلب فی تحقیق المذهب. مشهد: مجمع البحوث الاسلامیة.
- فاضل هندى، محمدبنحسن. (1416). کشف اللثام و الابهام عن قواعد الاحکام. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
- فراهیدی، أبو عبد الرحمن الخلیل بن أحمد. (1404). کتاب العین. بیروت: دار ومکتبة الهلال.
- قابل، احمد. (1392). شریعت عقلانی. دسترسپذیر در: http://ghabel.blogspot.com
- کاشف الغطاء، حسنبنجعفر. (بیتا). انوار الفقاهة؛ کتاب الصلاة. نجف: کاشف الغطاء.
- کلینى، محمدبنیعقوب. (1407). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیة.
- کشى، محمد بن عمر. (1409). رجال الکشی- إختیار معرفة الرجال. مشهد: نشر دانشگاه مشهد.
- مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى. (1410). بحار الانوار. بیروت: مؤسسة الطبع و النشر.
- مجلسى، محمد تقى بن مقصودعلی. (1406). روضة المتقین فی شرح منلایحضره الفقیه. قم: مؤسسۀ فرهنگى اسلامى کوشانبور.
- محقق حلى، جعفربنحسن. (1407). المعتبر فی شرح المختصر. قم: سید الشهداء.
- محقق سبزوارى، محمدباقر بن محمد مؤمن. (1427). ذخیرة المعاد فی شرح الارشاد. قم: آلالبیت.
- محقق سبزوارى، محمدباقر بن محمد مؤمن. (بیتا). کفایة الاحکام. اصفهان: مهدوى.
- محقق کرکى، علىبنحسین. (1414). جامع المقاصد فی شرح القواعد. قم: آلالبیت.
- مظاهری، حسین. (1389). درس خارج فقه، کتاب الطهارة، غسل مس میت. تاریخ: 05/08/1389.
- مظفر، محمدرضا. (1375). اصول الفقه. قم: اسماعیلیان.
- موسوی عاملی، محمدبنعلى. (1411). مدارک الاحکام فی شرح عبادات شرایع الاسلام. بیروت: آلالبیت.
- نائینى، محمدحسین. (1376). فوائد الاصول. قم: بینا.
- نائینى، محمدحسین. (1411). کتاب الصلاة. بهتقریر محمدعلی کاظمی خراسانی، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
- نجفی، محمدحسنبنباقر. (1422). جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- نراقى، احمدبنمحمدمهدى. (1415). مستند الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: آلالبیت.
- همدانى، رضا بن محمدهادى. (1416). مصباح الفقیه. قم: مؤسسة الجعفریة لاحیاء التراث و مؤسسة النشر الاسلامی.
- یزدی، محمدکاظم بن عبدالعظیم. (1421). العروة الوثقی مع تعلیقات عدة من الفقهاء العظام. قم: انتشارات اسلامی.
)