نوع مقاله : علمی پژوهشی
نویسندگان
1 استادیار،گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.
2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی،گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.
3 استاد، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.
چکیده
این پژوهش به بررسی ماهیت حقوقی کیفیّت تعلّق زکات به اموال پرداخته است. پرسش اساسی آن، تحلیل رابطه و نسبت بین مال زکوی و مستحقان است: این رابطه صرفاً حکم تکلیفی (وجوب اداء برای مالک) است یا حکم وضعی (ایجاد حق عینی برای مستحق)؟ این جُستار به ارزیابی احتمالات مختلف نحوۀ تعلق مذکور، بر اساس ادلۀ نقلی و عقلی پرداخته است. مبتنی بر روش تحلیلی - توصیفی و رویکرد فقهی - اجتهادی، یافتههای تحقیق نشان میدهد که هیچ یک از نظریههای مطلق (تکلیفی صرف یا عینی صرف) قادر به تبیین جامع و فراگیر شرعی و رفع چالشها نیستند. با بهکارگیری روش جمع بین ادله و تأکید بر وحدت سیاق، نظریۀ شراکت در مالیت به نحو کلی در معین، رهیافت اصلی خواهد بود. بر این اساس، زکات بهمثابۀ حق مستحقان در مالیت (ارزش اقتصادی) بخشی از مال معین و در قالب سهمی کلی و نامعین است. این تبیین هم جنبۀ وضعی زکات را میپذیرد، هم انعطاف در شیوۀ ادا (جواز پرداخت عین یا قیمت) را توجیه میکند و همچنین حقوق مالی مستحقان را تضمین مینماید و تعادلی منطقی بین اختیارات مالک و حقوق مستحق برقرار میسازد. افزون بر این، با تمامی مصارف هشتگانۀ زکات سازگاری کامل دارد.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
The Nature of Zakat: From Dissemination to Ownership – A Fiqh Explanation of the Composite Theory of Joint Ownership of Specific Assets
نویسندگان [English]
- Fatemeh Alizadeh 1
- Mansour Habibi pour 2
- ardavan arzhang 3
1 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Islamic Law, Faculty of Humanities. Yasouj University.Yasouj, Iran.
2 ph.d student. Department of Jurisprudence and Islamic Law, Faculty of Humanities. Yasouj University.Yasouj, Iran.
3 Department of Jurisprudence. Faculty of Humanities. Yasouj University.
چکیده [English]
This research employs an analytical-descriptive method with a jurisprudential-ijtihadi approach to examine the legal nature of how zakah attaches to wealth. The central question of the study is to analyze the relationship and connection between zakah-eligible wealth and its recipients: Is this relationship merely an obligatory ruling (a duty of payment for the owner) or a positive ruling (establishing a substantive right for the recipient)? This inquiry evaluates various possible interpretations of this attachment based on textual and rational evidence. The findings of the research indicate that none of the absolute theories (purely obligatory or purely substantive) are capable of providing a comprehensive and inclusive shar’i (legal-Islamic) explanation or resolving all challenges. By employing a method of harmonizing evidence and emphasizing contextual unity, the theory of shared ownership in kind within a specified asset emerges as the primary approach. Accordingly, zakah constitutes the right of the recipients to a share in the ownership (economic value) of a specific portion of wealth, in the form of an unspecified and general share. This explanation simultaneously accepts the positive (wad’i) aspect of zakah, justifies the flexibility in the method of payment (permitting payment in kind or in cash), safeguards the financial rights of the recipients, and establishes a logical balance between the discretion of the owner and the rights of the recipients. Furthermore, it is fully consistent with all eight categories of zakah recipients
کلیدواژهها [English]
- Zakat
- Nature of Zakat's Obligation (How Zakat Attaches)
- Zakatable Assets/Property
- Partnership in Ownership/Value
- Generic-in-Specific
)